Lễ hội đèn lồng có nguồn gốc từ hơn hai nghìn năm trước vào thời nhà Hán, ban đầu là một nghi lễ thờ trời đất và cầu mong một mùa màng bội thu. Đến thời nhà Đường, Lễ hội đèn lồng đã dần phát triển thành một lễ hội lớn được cả nước tổ chức, đặc biệt nổi tiếng với các hoạt động như chiêm ngưỡng đèn lồng và giải câu đố về đèn lồng. Xuyên suốt lịch sử, Lễ hội đèn lồng, với không khí lễ hội và phong tục phong phú, đa dạng, đã trở thành một phần quan trọng của văn hóa Trung Quốc.
Phong tục tiêu biểu nhất của Lễ hội đèn lồng là chiêm ngưỡng đèn lồng. Vào đêm rằm tháng giêng âm lịch, đường phố, quảng trường, nhà cửa được trang hoàng bằng đủ loại đèn lồng, đèn lồng trang trí nhiều màu sắc. Những chiếc đèn lồng có nhiều hình dạng và kích cỡ khác nhau, bao gồm đèn lồng cung điện truyền thống và đèn lồng cá, cũng như đèn lồng hoạt hình và động vật hiện đại. Ánh đèn rực rỡ của chúng chiếu sáng bầu trời đêm, tạo nên khung cảnh tựa như chốn thần tiên. Ngoài ra, hoạt động đoán câu đố về đèn lồng cũng rất được ưa chuộng. Mọi người viết câu đố lên đèn lồng, cùng nhau động não và đoán câu trả lời không chỉ tăng thêm sự thú vị mà còn thể hiện sự cạnh tranh trí tuệ.
Một truyền thống quan trọng khác của Lễ hội đèn lồng là ăn Yuanxiao (được gọi là Tangyuan ở miền nam Trung Quốc). Yuanxiao là một món ăn hình tròn làm từ bột gạo nếp, nhân có nhiều loại nhân khác nhau như vừng, đậu phộng và nhân đậu đỏ, tượng trưng cho sự đoàn tụ và hòa thuận. Ăn Yuanxiao vào ngày rằm tháng giêng âm lịch biểu thị sự đoàn tụ gia đình và cuộc sống viên mãn. Dù là món Đường Nguyên nóng hổi hay món Yuanxiao đầy hấp dẫn, chúng đều trở thành món ngon không thể thiếu trong dịp lễ hội.
Ở một số vùng còn có các hoạt động ăn mừng phong phú như múa rồng, múa sư tử, đi cà kheo và bắn pháo hoa. Những màn trình diễn dân gian này không chỉ sống động, sôi động mà còn thể hiện di sản nghệ thuật dân gian sâu sắc của dân tộc Trung Hoa. Lễ hội đèn lồng cũng là thời điểm quan trọng để gia đình và bạn bè đoàn tụ. Mọi người bày tỏ những lời chúc phúc cho năm mới bằng nhiều cách khác nhau, mong muốn thời tiết thuận lợi, mùa màng bội thu và cuộc sống hạnh phúc, khỏe mạnh trong năm tới.
Tóm lại, Lễ hội đèn lồng không chỉ là một lễ hội quan trọng trong dịp Tết Nguyên đán mà còn là nơi vận chuyển quan trọng của di sản văn hóa Trung Quốc. Nó pha trộn nghệ thuật đèn lồng, trí tuệ dân gian và cảm xúc gia đình, phản ánh niềm khao khát ánh sáng và cuộc sống tốt đẹp hơn của người dân Trung Quốc. Ngày nay, với sự phát triển của xã hội, các cách tổ chức Lễ hội đèn lồng không ngừng phát triển nhưng tinh thần đoàn tụ, ăn mừng cốt lõi của nó vẫn không thay đổi, tiếp tục soi sáng con đường kế thừa văn hóa cho dân tộc Trung Hoa.